quinta-feira, 11 de dezembro de 2008

CRONOLOXÍA IMPERIO ROMANO


Descargar aquí.
* Con algún tema do Baixo Imperio.

terça-feira, 2 de dezembro de 2008

Hª de Roma (Iª parte)

ESQUEMAS E RESUMOS QUE FIXEN…
· CADROS CRONOLÓXICOS

- Cadro cronolóxico do mundo mediterráneo occidental dende o s. VIII a. C. ó 500 a. C. (en castelán). Descárgao aquí.

- Cronoloxía da República Romana nos s. V - IV - III a. C. Descárgao aquí.

· ESQUEMAS-RESUMO

Non che estou aló moi orghullosa de como preparei esta asignatura que, por outra parte, me gusta tanto; practicamente só usei o manual da UNED. Algúns dos esquemas poden aproveitarse, creo que son bastante claros, pero sempre baixo a óptica de que son meros esquemas de estudo para aprobar Hª de Roma pola UNED. Se lle “valen” a alguén, que lle presten.
(Pica sobre o título para descargar).

- ROMA MONÁRQUICA.
Está bastante clariño e ten mapas e cadros explicativos.









* Bibliografía básica da 1ª parte da asignatura:

- VÁZQUEZ HOYS, Ana Mª. Historia de Roma (vol I e II). Uned.

* Os libros teñen moitas láminas moi útiles (fotos, mapas, croquis…) e esquemas de contidos que axudan ó estudo. Aportan moita información (demasiada ás veces, mesmo superflua) que, nalgúns temas está, na miña opinión, mal ordenada.

terça-feira, 30 de setembro de 2008

Arte Paleolítica na Península Ibérica

Arte Paleolítica na Península Ibérica: esquema-resumo, con fotos (en castelán).
Descargar aquí.

Contido:

- Introducción á Arte Prehistórica.

- Arte rupestre paleolítica (I): métodos de datación, soportes, técnicas e temática.



- Arte rupestre paleolítica (II) na Península Ibérica.


- Interpretacións da Arte rupestre paleolítica.

- Arte moble paleolítica.

* BIBLIOGRAFÍA:
- MENÉNDEZ F., MARIO (coord); Prehistoria y Protohistoria de la Península Ibérica. Tomo I. UNED 2006.
- SANCHIDRIÁN, J. LUIS; Manual de arte prehistórico. ARIEL. 2001.

sábado, 20 de setembro de 2008

PINTURA ESQUEMÁTICA TÍPICA

NEOLÍTICO-CALCOLÍTICO-BRONCE

PINTURA ESQUEMÁTICA TÍPICA

SOPORTES
Generalmente, oquedades y abrigos con iluminación solar.

TÉCNICAS
Pintura. Trazos lineales.
Color rojo; en mucha menor medida, negro y blanco. Color aplicado mediante algún instrumento que permitiera un trazo ancho: ramita, muñequilla de piel o la simple yema del dedo.
Figuras estereotipadas, técnica poco depurada, de trazado y ejecución rápida; ausencia de detalles y de perspectiva.

TEMÁTICA
· Antropomorfos
- cruciforme (en cruz griega o latina).
- en T (acéfalo) y en Phi.
- golondrina.
- ancoriforme.
- doble Y griega.
- en X.
- brazos en asa (con pene o asexuados, considerados mujeres).
- piernas en ángulo.
· Zoomorfos
- cuadrúpedos.
- pectiniformes.
· Estructuras
· Escaliformes
· Petroglifoides
- circunferencia.
- en herradura.
- espiralado.
· Puntos
· Barras
· Zigzags
· Ramiformes
· Esteliformes, soliformes o heliomorfos
· Ídolos
- oculado.
- placa.
- triangular.
- halteriforme.
· Otros tipos
- carros.
- trineos.
- barcos.

DISTRIBUCIÓN GEOGRÁFICA
Presencia en toda la Península Ibérica y sur de Francia.
Importante concentración en la mitad oriental de Andalucía, Salamanca, Ávila, Segovia y Soria.

Estaciones importantes:
- Cueva de los Letreros, Almería.
- Peñas de Cabrera, Málaga.
- Abrigo de Bacinete, Cádiz.
- Abrigo de la Laja Alta, Cádiz.
- Las Batuecas, Salamanca.
- Barranco del Duratón, Segovia.
- Monte Valonsadero, Soria.

CRONOLOGÍA
Las superposiciones de las imágenes rupestres evidencian que el Arte Esquemático Típico es posterior al Arte Macroesquemático del Neolítico Antiguo y al Arte Levantino (quizás Arte Levantino y Esquemático convivieron durante cierto tiempo).
Las analogías temáticas entre Pintura Esquemática y objetos mobiliares manifiestan que:
- casi todo el repertorio de ídolos calcolíticos fechados alrededor de mediados del III milenio a. C. encuentran su correlación parietal en determinados conjuntos de abrigos esquemáticos.
- los soliformes, zigzags y ramiformes aparecen decorando cerámicas desde el Neolítico Antiguo hasta el Bronce avanzado.
- los zoomorfos esquemáticos aparecen en arte mobiliar desde el Neolítico al Bronce.
> hipótesis de cronología para la Pintura Esquemática:
· cronología larga – del VI al II milenio a. C.
(los ídolos se pintan sobre todo en el III milenio a. C. ).
· cronología corta – del Neolítico Avanzado al final del Calcolítico.

ARTE MEGALÍTICO

NEOLÍTICO-CALCOLÍTICO: ARTE MEGALÍTICO
V – III milenio A. C.



Casa da Moura, Queguas (Entrimo-Ourense).
Foto: Alfonso Campos.


PINTURAS E GRAVADOS PARIETAIS

Distintas técnicas de gravado.
Pintura de coloración vermella e negra, ás veces sobre fondo branco.
Ex. Dolmen de Dombate. – Superficie parietal enlucida cun revoco branco a base dunha mistura de caolín cun aglutinante a base de manteiga de vaca; sobre o fresco pintáronse motivos en vermello con óxido de ferro e detalles negros cunha rama vexetal queimada.
Motivos: predominio de formas xeométricas [serpentiformes, zigzags, ondulacións, cazoletas, esteliformes (ou heliomorfos)… ] sobre antropomorfos e zoomorfos.
Esquematismo.
As formas xeométricas soen cubrir a superficie do ortostato, repetindo o motivo por toda a parede. Posibles escenas: ex. Orca dos Juncais.

Cámara do Dolmen de Dombate.
Foto: José Pereira (aquí).

Distribución xeográfica
Predominio de megalitos grabados e pintados no NO (conxunto máis rico en arte parietal) e SO peninsular, aínda que hai monumentos decorados en todas as zonas con construcións megalíticas.


NE
Las Gabarras.
Cova d’en Daina.

NO – megalitismo galaico – Conxunto máis rico en arte parietal.
Alijó.
Dolmen de Antelas. – Paneis pintados en vermello e negro con motivos xeométricos.
Motivo antropomorfo con extremidades en arco. Pedralta.
Orca de Tanque.
Padrao.
Orca dos Juncais. – Escena de caza pintada en vermello na que interveñen personaxes armadas con arcos que se enfrontan a unha manada de cérvidos.
Fontao. – Zoomorfo esquemático.
Carapito I. – Esteliformes e meandros.
Escariz. – Serpentiformes.
Dombate. – Pinturas e gravados parietais en cámara e corredor e presenza de “idoliños”. Gravado denominado “A Cousa”, trazado trapezoidal de difícil identificación. Os motivos pintados son bandas reticulares en vermello que acotan espacios romboidales, perfiladas de puntos vermellos e negros sobre fondo branco.
Pedra Coberta. – Ortostatos decorados con pinturas e gravados.
Casa dos Mouros.
Espiñaredo.
Roza das Modias, Vilalba.
Parada de Alperíz, Pontevedra.
Mámoa de Braña.
Dolmen de la Santa Cruz, Cangas de Onís, Asturias.
Peña Tu, Asturias. – “Estatua-estela” antropomorfa non exenta ubicada nun afloramento rochoso que domina o territorio, actuando de punto referencial da necrópole tumular de Sierra Plana. Antropomorfo decorado por bandas de triágulos coa silueta dunha arma ao lado. [Motivo similar ao presente en menhires de Sejos, Cantabria]. [Posiblemente adscrito ao Calcolítico].

Interior peninsular.
El Moreco, Burgos. – Figuras humanas en vermello.
Cubillejo de Lara. – Zoomorfos e motivos xeométricos.
Azután y La Estrella, Toledo.

SO
Anta Granda de Zambujeiro.
Nora Velha.
Vega del Guadancil.
Granja de Toniñuelo.
Huerta de las Monjas.
Los Millares. – Referencias a grabados e pinturas vermellas sobre fondo branco nalgúns monumentos.

“IDOLIÑOS”- Presentes no conxunto galaico de monumentos megalíticos.
Pezas de pedra de bulto redondo atopadas en monumentos funerarios megalíticos. De tipoloxía variada, dende meros cantos rodados a pezas de aspecto antropomorfo.
Ex. Idoliños de Dombate.

ESTELAS
Estelas: laxas decoradas por unha cara.
Ex. Sepulcro Moreno-3, necrópolis de Fonelas, Granada.
– Antropomorfo enmarcado por liñas en zigzags.

MENHIRES
Estatuas menhir: obxeto de tendencia escultórica con decoración por case toda a superficie.
Lapa de Gargantáns, Moraña, Galicia.


Pedra Chantada, Vilalba, Galicia.
Pedra de Cristal, Ribeira, Galicia.
Marco da Pena Longa, Sober, Galicia (aquí).
Sejos, Cantabria.
Navalcán, Toledo. – Peza granítica de metro e medio de altura decorada por medio de incisións e baixorrelevos, de forma fálica. Motivos: serpentiforme vertical, cazoletas e outros.
Guadalperal, Cáceres. – Estatua de 2 m atopada na entrada da cámara do monumento megalítico homónimo, con liñas serpentiformes gravadas e cazoletas.
Soto, Huelva. – Antropomorfos, serpentiformes, armas…

A Arte Megalítica é unha arte funeraria. A iconografía megalítica reflexaría unha mitoloxía de tránsito entre vida e morte coa figura humana como protagonista (a pesares do predominio numérico das formas xeométricas): estelas, “idoliños”, menhires no interior e exterior dos monumentos, que serían elementos protectores da tumba.

BIBLIOGRAFÍA

- Menéndez Fernández, Mario (Coord.); Prehistoria y Protohistoria de la Península Ibérica. Tomo I. UNED. 2006. [Arte Postpaleolítico: Martí Mas Cornellà.]
- Menéndez Fernández, Mario (Coord.); Prehistoria y Protohistoria de la Península Ibérica. Tomo II. UNED. 2006. [Arte Postpaleolítico: Martí Mas Cornellà.]
- DE LA PEÑA SANTOS, ANTONIO; Galicia. Prehistoria, castrexo e primeira romanización. A NOSA TERRA. 2003. [A este libro pertencen os entrecomillados].
- SANCHIDRIÁN, J. LUIS; Manual de arte prehistórico. ARIEL. 2001.


Interesante!!!
Cículos líticos e pedras fincadas de Galicia en
http://onosopatrimonio.blogspot.es/tags/pedrafitas/
Imaxes da pintura do megalitismo galego en

terça-feira, 16 de setembro de 2008

NOTAS SOBRE "Xª DE ESPAÑA"

* Se algo aprendín en Xª Física de España é que non ten sentido ningún, nin desde o punto de vista do relevo, nin do clima, nin do estudo das augas, nin da bioxeografía a diferenciación entre os estados español e portugués. Polo tanto, sería desexable estudar Xª Física da Península Ibérica no primeiro cuadrimestre.
As unidades didácticas desta asignatura (de Tomás Franco Aliaga) son moi didácticas (redundancia) e aproveitables, e no foro de debate o Equipo Docente atende as consultas rapidamente. Unha pega: moitos topónimos galegos aparecen deturpados.
As asignatura é algo complicada, pois hai que comprender ben e memorizar bastantes termos e conceptos.
Os mapas son do foro de debate da asignatura (ano 2007/2008), colgados polo equipo docente.
A guía para comentar un climograma é a que elaborei e utilicei eu para o exame.

CLIMAS - ESTADO ESPAÑOL

LAGOS E HUMIDAIS - ESTADO ESPAÑOL